Предыдущая публикация
Фильтр
Никоҳ ва талоқ
Шариатимизда никоҳга эътибор юқоридир. Бундан ташқари яна кўплаб далиллар бор. Лекин биз айтмоқчи бўлганимиз шуки, оламларнинг Тангриси эътибор қаратган оилага биз бандалар енгил қарашга ҳақли эмасмиз.
Никоҳ ва оилага алоқадор бўлган муҳим бир шаръий масала – талоқ масаласидирки, бугунги кунда баъзилар ушбу нозик масалага енгил қарамоқдалар. Билиб-билмай, арзимаган оилавий можаро сабабли ўз жуфти ҳалолига нисбатан “талоқ” лафзини ишлатиб қўймоқдалар.
“Талоқ” сўзи айтилганда никоҳ бузилади. Аслида, талоқ – энг охирги чора сифатида жорий қилинган бўлиб, Аллоҳ таолога хуш келмаслиги ҳадиси шарифларда ворид бўлган. Бу ҳақида Пайғамбаримиз алайҳиссалом марҳамат қилганлар:
"أَبْغ
Шариатимизда никоҳга эътибор юқоридир. Бундан ташқари яна кўплаб далиллар бор. Лекин биз айтмоқчи бўлганимиз шуки, оламларнинг Тангриси эътибор қаратган оилага биз бандалар енгил қарашга ҳақли эмасмиз.
Никоҳ ва оилага алоқадор бўлган муҳим бир шаръий масала – талоқ масаласидирки, бугунги кунда баъзилар ушбу нозик масалага енгил қарамоқдалар. Билиб-билмай, арзимаган оилавий можаро сабабли ўз жуфти ҳалолига нисбатан “талоқ” лафзини ишлатиб қўймоқдалар.
“Талоқ” сўзи айтилганда никоҳ бузилади. Аслида, талоқ – энг охирги чора сифатида жорий қилинган бўлиб, Аллоҳ таолога хуш келмаслиги ҳадиси шарифларда ворид бўлган. Бу ҳақида Пайғамбаримиз алайҳиссалом марҳамат қилганлар:
"أَبْغ
Бугун ва эртамиз
Оила – бу муқаддас ошён. Оила аъзолари, хусусан эр ва хотин оила учун нафақат ўзларининг шахсий масалалари сифатида, балки бутун жамият муаммоси сифатида жавобгардирлар. Чунки оила бутун жамиятнинг бир бошланғич бўлагидир. Оилада камол топажак ҳар бир авлод келажагимиз намоёндаларидурлар.
Оила жамият учун соғлом, фикри теран, ватанпарвар, комил ва етук инсонни тарбиялаб берар экан бу йўлда Тангрининг ҳузурида, халқ олдида, Ватан олдида юксак масъулиятни ҳис қилмоғи лозим. Бунинг учун эса, аввало оила бошлиқларининг ўзлари ахлоқ - одоб соҳиби бўлмоқлари керак.
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади ‒ Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
“Туғилажак фарзанд борки,
Оила – бу муқаддас ошён. Оила аъзолари, хусусан эр ва хотин оила учун нафақат ўзларининг шахсий масалалари сифатида, балки бутун жамият муаммоси сифатида жавобгардирлар. Чунки оила бутун жамиятнинг бир бошланғич бўлагидир. Оилада камол топажак ҳар бир авлод келажагимиз намоёндаларидурлар.
Оила жамият учун соғлом, фикри теран, ватанпарвар, комил ва етук инсонни тарбиялаб берар экан бу йўлда Тангрининг ҳузурида, халқ олдида, Ватан олдида юксак масъулиятни ҳис қилмоғи лозим. Бунинг учун эса, аввало оила бошлиқларининг ўзлари ахлоқ - одоб соҳиби бўлмоқлари керак.
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади ‒ Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
“Туғилажак фарзанд борки,
Ношукур банда
Аллоҳ таоло ер юзида халифа қилиб инсон зурриётини яратишни ирода қилди. фаришталар бундан ажаблансалар-да, Ўз ҳикмати ила Одам алайҳис саломни яратди. Кейин ундан насллар қолдирди. Одам болаларига беҳисоб неъматлар ато қилди. осмондаги қушларни ҳам, денгиздаги жонворларни ҳам, ер юзидаги барча мавжудотни инсонга мусаххар қилиб берди.
Осмонни устунсиз пештоқ қилди, ерни бешик каби ҳаловат қилди. Яратган Парвардигор инсонга шунча неъмат бергани баробарида ундан ҳеч нарса сўрамади. Фақат Ўзигагина ибодат қилишга буюрди. Ўзи инсоннинг яралишидаги асл ҳақиқат ҳам шу эди:
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ* مَا أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَن يُط
Аллоҳ таоло ер юзида халифа қилиб инсон зурриётини яратишни ирода қилди. фаришталар бундан ажаблансалар-да, Ўз ҳикмати ила Одам алайҳис саломни яратди. Кейин ундан насллар қолдирди. Одам болаларига беҳисоб неъматлар ато қилди. осмондаги қушларни ҳам, денгиздаги жонворларни ҳам, ер юзидаги барча мавжудотни инсонга мусаххар қилиб берди.
Осмонни устунсиз пештоқ қилди, ерни бешик каби ҳаловат қилди. Яратган Парвардигор инсонга шунча неъмат бергани баробарида ундан ҳеч нарса сўрамади. Фақат Ўзигагина ибодат қилишга буюрди. Ўзи инсоннинг яралишидаги асл ҳақиқат ҳам шу эди:
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ* مَا أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَن يُط
Анор емаган боғбон
Фарзанд болалигида ота-онанинг кўзларининг қувончи, қариган чоғида суянчи бўлишини ҳамма ҳам орзу қилади. Бироқ бу дунёда ҳамма нарсанинг ҳам тадбир ва чорасини кўриш лозим. Айнан фарзанд қобил бўлиши учун унинг тарбиясини нафақат туғилганидан, балки оила қурганидан бошлаш керак десак ҳам камлик қилади. Негаки, инсон оила қургунга қадар ҳалол ва софдил бўлиб умр ўтказмаса, анча нарсани қўлдан бой берган бўлади. Инчунун, фарзандим қобил бўлсин деган инсон фарзанд тарбиясини оила қурмасдан аввал бошласа, унинг қон томирларига сингиб кетган юксак инсоний туйғулар фарзандига ўтади.
Ривоят қилишларича, Муборак исмли одобли йигит бир бойнинг боғида кўп йиллар боғбон бўлиб xизм
Фарзанд болалигида ота-онанинг кўзларининг қувончи, қариган чоғида суянчи бўлишини ҳамма ҳам орзу қилади. Бироқ бу дунёда ҳамма нарсанинг ҳам тадбир ва чорасини кўриш лозим. Айнан фарзанд қобил бўлиши учун унинг тарбиясини нафақат туғилганидан, балки оила қурганидан бошлаш керак десак ҳам камлик қилади. Негаки, инсон оила қургунга қадар ҳалол ва софдил бўлиб умр ўтказмаса, анча нарсани қўлдан бой берган бўлади. Инчунун, фарзандим қобил бўлсин деган инсон фарзанд тарбиясини оила қурмасдан аввал бошласа, унинг қон томирларига сингиб кетган юксак инсоний туйғулар фарзандига ўтади.
Ривоят қилишларича, Муборак исмли одобли йигит бир бойнинг боғида кўп йиллар боғбон бўлиб xизм
Дуонинг шартлари
Аввало қалбларимизни покласак, иншо-Аллоҳ дуоларимиз ижобат бўлгай. Фақат баъзи дуоларимиз борки, унда бизнинг фойдамиздан кўра зараримиз кўпроқ бўлади. Биз уни билмасакда, меҳрибон Парвардигоримиз илми азали билан билганлиги сабабли сўраганимизни бу дунёда бермаслиги мумкин. Аммо унинг савобини Охиратда берадики, буни кўриб банда “қанийди дуоларимнинг ҳаммаси ҳам дунёда қабул бўлмаган бўлсаю, бугун унинг ажрини кўрсам эди” деб юборар экан. (Валлоҳу аълам)
Жазирий алайҳир-раҳма дуоларнинг қабул бўлиши борасида ёзган асарларида бир қанча шартларни зикр қилган:
1. Ейдиган, ичадигаи, киядигаи нарсалари ва яшайдиган ерлари ҳаромдан бўлмаслиги лозим.
2. Ихлосли бўлиши керак.
3.
Аввало қалбларимизни покласак, иншо-Аллоҳ дуоларимиз ижобат бўлгай. Фақат баъзи дуоларимиз борки, унда бизнинг фойдамиздан кўра зараримиз кўпроқ бўлади. Биз уни билмасакда, меҳрибон Парвардигоримиз илми азали билан билганлиги сабабли сўраганимизни бу дунёда бермаслиги мумкин. Аммо унинг савобини Охиратда берадики, буни кўриб банда “қанийди дуоларимнинг ҳаммаси ҳам дунёда қабул бўлмаган бўлсаю, бугун унинг ажрини кўрсам эди” деб юборар экан. (Валлоҳу аълам)
Жазирий алайҳир-раҳма дуоларнинг қабул бўлиши борасида ёзган асарларида бир қанча шартларни зикр қилган:
1. Ейдиган, ичадигаи, киядигаи нарсалари ва яшайдиган ерлари ҳаромдан бўлмаслиги лозим.
2. Ихлосли бўлиши керак.
3.
КИМ СУННАТИМДАН ЮЗ ЎГИРСА МЕНДАНМАС!
Уч киши Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг уйларига келиб ибодатлари ҳақида сўрашди. Қандай ибодат қилишларининг хабарини берганларидан сўнг уларга оздек туюлди. Ўзларича: “Бизлар қаёқдаю, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) қаёқдалар. Ва ҳолонки олдинги ва кейинги гуноҳлари кечирилган зот бўлсалар!” дейишди.
Бири айтди: “Мен энди кечаси бутунлай ухламай ибодат қилиб чиқаман”. Иккинчиси: “Умрим бўйи рўза тутиб юраман, рўзасиз бўлмайман!” деди. Учинчиси эса: “Аёлларга яқин бўлмайман!” деди. Расули акрам (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) келиб бу сўзлардан хабардор бўлгач, масжидга одамларни йиғиб хутба қилдилар:
- Одамларга нима бўлдики, шундай-
Уч киши Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг уйларига келиб ибодатлари ҳақида сўрашди. Қандай ибодат қилишларининг хабарини берганларидан сўнг уларга оздек туюлди. Ўзларича: “Бизлар қаёқдаю, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) қаёқдалар. Ва ҳолонки олдинги ва кейинги гуноҳлари кечирилган зот бўлсалар!” дейишди.
Бири айтди: “Мен энди кечаси бутунлай ухламай ибодат қилиб чиқаман”. Иккинчиси: “Умрим бўйи рўза тутиб юраман, рўзасиз бўлмайман!” деди. Учинчиси эса: “Аёлларга яқин бўлмайман!” деди. Расули акрам (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) келиб бу сўзлардан хабардор бўлгач, масжидга одамларни йиғиб хутба қилдилар:
- Одамларга нима бўлдики, шундай-
ЎТИН ҚИЛИБ СОТ
Ансорлардан бир киши Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг ҳузурларига келиб бир егулик сўради.
- Уйингда бирор нарса йўқми? – сўрадилар жаноб (соллаллоҳу алайҳи ва саллам).
- Намат бор – бир қисмини ёпиниб, бир қисмини тагимизга тўшаймиз. Яна бир дона коса бор – сув ичиб турамиз, – жавоб берди аъробий.
- Уларни менга олиб кел, – дедилар (соллаллоҳу алайҳи ва саллам). Олиб келгач қўлларига олиб туриб:
- Мана буларни ким сотиб олади? – дедилар.
- Мен бир дирҳамга сотиб оламан! – деди бир киши.
- Мен икки дирҳамга сотиб оламан! – деди иккинчиси.
Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ўшанисига сотиб икки дирҳамни олдилар ва ансорийга бериб:
- Бир дирҳамга аҳлинг учун ег
Ансорлардан бир киши Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг ҳузурларига келиб бир егулик сўради.
- Уйингда бирор нарса йўқми? – сўрадилар жаноб (соллаллоҳу алайҳи ва саллам).
- Намат бор – бир қисмини ёпиниб, бир қисмини тагимизга тўшаймиз. Яна бир дона коса бор – сув ичиб турамиз, – жавоб берди аъробий.
- Уларни менга олиб кел, – дедилар (соллаллоҳу алайҳи ва саллам). Олиб келгач қўлларига олиб туриб:
- Мана буларни ким сотиб олади? – дедилар.
- Мен бир дирҳамга сотиб оламан! – деди бир киши.
- Мен икки дирҳамга сотиб оламан! – деди иккинчиси.
Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ўшанисига сотиб икки дирҳамни олдилар ва ансорийга бериб:
- Бир дирҳамга аҳлинг учун ег
НАРСАНИ ЭГАСИ КЎТАРАДИ
Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) билан бирга шалвар сотиб олгани бозорга кирди. Сотувчи уларни кўриб ўрнидан турди ва Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг қўлларини ўпа бошлади. Ҳазрат қўлларини тортиб олдилар ва:
- Бу ажамларнинг подшоҳларига қиладиган амаллари. Мен подшоҳ эмасман. Мен ҳам сизлар каби бир оддий кишиман.
Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг қўлларидан шалварни олмоқчи бўлди. Бироқ Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам):
- Нарсани эгаси кўтариб олиши лозим, – дедилар.
Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) билан бирга шалвар сотиб олгани бозорга кирди. Сотувчи уларни кўриб ўрнидан турди ва Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг қўлларини ўпа бошлади. Ҳазрат қўлларини тортиб олдилар ва:
- Бу ажамларнинг подшоҳларига қиладиган амаллари. Мен подшоҳ эмасман. Мен ҳам сизлар каби бир оддий кишиман.
Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг қўлларидан шалварни олмоқчи бўлди. Бироқ Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам):
- Нарсани эгаси кўтариб олиши лозим, – дедилар.
ЯХШИ ИШ ҚИЛДИММИ?
Бир аъробий Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)дан нарса сўради. Ул зот сўраганини бердилар ва:
- Сенга яхши иш қилдимми? – деб сўрадилар.
- Йўқ, яхши иш қилмадинг! Чиройли иш ҳам қилмадинг! – жавоб берди аъробий. Мусулмонлар дарғазаб бўлиб унга қарши қўзғолишди. Аммо Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) уларга ишора қилиб тинчлантирдилар. Сўнг аъробийни уйларига олиб бориб яна нарсалар берди.
- Сенга яхши иш қилдимми? – деб сўрадилар яна.
- Ҳа. Аллоҳ ажрингни берсин! – деди аъробий.
- Сен нима десанг дединг. Асҳобларимнинг кўнгилларига бу гапларингдан турли фикрлар келди. Энди қачон уларнинг ёнларига борсанг ҳозирги сўзларингни айтиб бер. Токи уларнинг кўнгилларид
Бир аъробий Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)дан нарса сўради. Ул зот сўраганини бердилар ва:
- Сенга яхши иш қилдимми? – деб сўрадилар.
- Йўқ, яхши иш қилмадинг! Чиройли иш ҳам қилмадинг! – жавоб берди аъробий. Мусулмонлар дарғазаб бўлиб унга қарши қўзғолишди. Аммо Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) уларга ишора қилиб тинчлантирдилар. Сўнг аъробийни уйларига олиб бориб яна нарсалар берди.
- Сенга яхши иш қилдимми? – деб сўрадилар яна.
- Ҳа. Аллоҳ ажрингни берсин! – деди аъробий.
- Сен нима десанг дединг. Асҳобларимнинг кўнгилларига бу гапларингдан турли фикрлар келди. Энди қачон уларнинг ёнларига борсанг ҳозирги сўзларингни айтиб бер. Токи уларнинг кўнгилларид
загрузка
Показать ещёЛевая колонка
Фото из альбомов